Een nieuw jaar.

Dan maak  ik graag balans en dat doe ik liefst met woorden. Wat hebben we gedaan? Zijn we van betekenis geweest? Hebben we goed voor onszelf gezorgd? Hebben we goed voor elkaar gezorgd? Of hebben we eindeloos herhaald? Dingen waarvan we weten dat ze nergens toe leiden? Hebben we bij de vleet geprobeerd? Hebben we steeds dezelfde weg genomen? Hebben we platgetreden paden overstapt? Hebben we onbeheerst gegeten? Hebben we met tegenzin gekookt? Ijverig gewerkt, obsessief gepoetst? Hebben we gemopperd, gezanikt en gehuild.

Of…

Hebben we uitbundig geleefd, zuiver geademd? Hebben we gekeken naar wat er is, elke dag opnieuw? Hebben we kromgelachen, gebulderd, gedanst? Hebben we liefgehad, gelezen, geschreven, gedacht, herdacht, stilgestaan, bijgestuurd, gesprongen, gewikkeld, geknuffeld en rad gedraaid? Zijn we letterlijk op ons hoofd gaan staan, om een ander standpunt in te nemen? Hebben we voldoende getwijfeld? Hebben we genoeg gedankbaarheid?

Of…

Of hebben we zomaar als vanzelfsprekend beschouwd, gevangen in contouren die ons steeds weer verkleinen? Stof tot nadenken, toch?

Eenvoud en stilstaan

Ik neem me alvast voor eenvoud op te waarderen, elke dag even stil te staan en niets meer als vanzelfsprekend te beschouwen. Ik ga nog meer leren kijken naar wat er is. Een oefening die vraagt om mijn aandacht naar buiten te richten, onder andere naar jou. Jij, die ik in 2026 zal ontmoeten. Daar kijk ik naar uit. Tot gauw!

Leen

Wat maakt dat zorg voor mensen met een psychosegevoeligheid op verschillende plaatsen in Vlaanderen verschillend is? Hoe bieden we iedereen die te maken krijgt met psychose gepaste en goede zorg? Wat is goede psychosezorg? Antwoorden op deze vragen liggen aan de basis van boeiend en vooral noodzakelijk onderzoek dat is uitgevoerd aan de UGent in samenwerking met PsychoseNet België.

Blauwdruk, psychosezorg van de toekomst

De ‘blauwdruk goede psychosezorg’ is samen met haar ambities wereldkundig gemaakt op 2 september 2025. Een heldere studiedag met 300 enthousiaste deelnemers helemaal in het teken van ontmoeting. Vind hierbij de link naar een overzicht. Nu is het zaak om dit waardevol onderzoek, dat resulteert in 13 handvaten om goede psychosezorg te implementeren, wijd bekend te maken. De pancarte met de 13 thema’s, de brochure en het uitgebreid onderzoeksrapport kunnen gratis worden gedownload of fysiek worden aangevraagd via info@psychosenet.be. Team PsychoseNet engageert zich om vorming/procesbegeleiding te zullen aanbieden om voorzieningen te faciliteren om meer herstelondersteunend te werken.

Kers op de taart

In 2018 zag deze site het licht. Op 4 februari 2019, plaatste ik op deze site mijn allereerste blog. Wankelend, nog volop herstellend van mijn ontwrichte psychotische ervaring, kwam ik naar buiten met mijn verhaal dat je kan lezen in Zintuig verzint. Omdat ik het stigma niet kon verdragen. Omdat ik lieve, fijne lotgenoten ontmoette die samen met mij gebukt gingen onder onjuistheden. Omdat er teveel misverstanden waren rond psychose. Omdat ik zelf mijn hersteltraject hebben moeten uitstippelen. Om zoveel redenen. Het project blauwdruk is voor mij een kers op de taart; de 13 thema’s vertegenwoordigen aanbevelingen die ik al langer probeer mee te geven in mijn lezingen, podcasts, radiofragmenten en blogs. Heerlijk dat ik het vandaag wetenschappelijk kan staven.

Tot slot wil ik nog verwijzen naar wijlen Brenda Froyen, omdat ik haar wil blijven eren.

Host, Rokus Loopik, geeft alvast mee

” Leen haar bewondering voor Brenda is groot. Net als bij veel andere mensen. Brenda is Leen en veel mensen tot steun en troost. Ik heb geen idee welke mening jij bent toegedaan, maar als ik ten prooi val aan een psychose, dan weet ik na het beluisteren van de voorlopig 9 afleveringen van de Froyen Frequentie bij wie ik te rade zal gaan.

Daarom is het zo belangrijk dat je deze podcast gaat delen met jouw netwerk en dat je hen op jouw beurt vraagt dat ook te doen. Als jij op zoek bent naar gelijkgestemden en de weg in het doolhof van de GGZ niet kunt vinden, luister dan naar deze aflevering. Leen geeft je in dit gesprek veel goede tips en stof tot nadenken. Niet voor niets runt zij de website PsychoseNet België. Op die site vind je veel bruikbare informatie.

Ik wens je veel plezier, bewondering en nieuwe inzichten bij het luisteren naar deze aflevering.”

Podcast

Meer over Brenda Froyen via deze link, ontdek haar boeken, podcasts, publicaties, video’s en blogs

Beste professoren en docenten,

Ik schrijf jullie met eerbied. Ik schrijf jullie uit hoge noodzaak. Ik schrijf jullie omdat ik denk dat jullie kunnen helpen. Lees de urgentie van mijn simpele vraag. Laat me me eerst kort voorstellen om wat context te scheppen.

Een periode uit balans

Op 44-jarige leeftijd ging ik een periode uit balans en kwam ik in aanraking met de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Na 3 opnames in de psychiatrie, na kennismaking met een schare aan hulpverleners en evenveel laagdrempelige organisaties die kwetsbaren opvangen, ontdekte ik aan de lijve het bestaan van een hele nieuwe wereld. Het domein van de geestelijke gezondheidszorg volgde ik voordien eerder vanop de zijlijn. Psycho-educatie en medicatie bleken een stukje van de herstelpuzzel voor een toestand waarin ik tijdelijk verdronken ben. Om kort te gaan, na 3 jaar ploeteren en zwoegen stond ik er terug.

En dit bleef me bij

Een blijvende fascinatie voor psychisch lijden dat zich, over heel België, onder alle bevolkingsgroepen, doorheen de tijd, voordoet. Een verwondering over hoe we met z’n allen, zelf, of op om zijn minst in onze omgeving, geconfronteerd worden met psychische issues, en hoe we het daar vooral niet over hebben. Ik ontdekte taboes die voor mij onder de radar waren gebleven en waar ik plots zelf mee worstelde. En dus, gaf ik mijn verhaal uit in Zintuig verzint, maakte ik een website (www.leenverhaert.be) en kwam ik naar buiten met wat me overkomen was. Dit resulteerde na een aantal jaren in een echte job in de geestelijke gezondheidszorg als coördinator en webredacteur van de vzw PsychoseNet België.

Voortschrijdend inzicht

Ik beweeg me sinds 2018, binnen de tentakels van GGZ Vlaanderen. Ik ging her en der praten naar aanleiding van mijn schrijven en ontmoette een netwerk van fijne, geëngageerde hulpverleners die zich regelmatig frustreerden. Ik ontmoette tegelijkertijd boeiende mensen met een psychosegevoeligheid die uit hun voegen barstten van creativiteit. Diezelfde mensen voor wie het leven niet eerlijk lijkt, ervaren vaak pijnlijke uitzichtloosheid, dat moest ik vaststellen. Ik kwam in contact met methodologieën, theorieën, scheefgegroeide structuren, paradigma’s en stigma’s. Termen zoals herstel en herstelondersteunde zorg maakten langzaamaan deel uit van mijn levensvisie die gaandeweg vorm kreeg.

Het ontroert me, dat men ontroerd is

Ik blogde, gaf lezingen, organiseerde evenementen, verzamelde fondsen en beantwoordde tussendoor vele mails van mensen die wanhopig beroep deden op PsychoseNet België. Over deze mails met onbekenden die ons sturen via info@psychosenet.be wil ik het met u hebben. Het ontroert me telkens te moeten lezen dat mensen ontroerd zijn. Zoveel liefde en dankbaarheid die we ontvangen omdat we simpelweg de tijd nemen om een begripvol antwoord te formuleren. Op een eerste, vaak verwarrend, onvolledig mailtje, verwachten mensen blijkbaar niet veel. Het is nochtans niet moeilijk om:

• mensen kort te bedanken voor hun bericht
• kort begrip te tonen voor wat je leest, mee te leven met de situatie waarin iemand zich bevindt
• een link door te sturen waar mensen mogelijks iets aan hebben
• mensen uit te nodigen opnieuw contact op te nemen, mochten ze dat nodig vinden

Een kort begripvol antwoord kan er zo uitzien:

Beste …,

Dankjewel voor het bericht dat we van jou mochten ontvangen. Je bent hier bij de redactie van PsychoseNet. Ik lees dat het moeilijk gaat en leef met je mee. Ik ben niet helemaal zeker van je precieze vraag. Via deze link kan je alvast meer informatie vinden over psychosegevoeligheid. We zijn er mocht je meer vragen hebben, je bent niet alleen.

Veel moed.

Leen, team PsychoseNet

Lees de impact die je hebt met warme woorden, ik citeer:

• “Bedankt voor je mailtje met tip. Ik ben niet alleen met een psychose-ervaring. Dat is duidelijk en dat doet deugd.”
• “Bedankt voor uw bericht. Krijg er bijna de tranen van in mijn ogen u bent de eerste die mij een hoopvol bericht terug stuurt waarin ik hopelijk nieuwe stappen vooruit kan en mag zetten. Dank u enorm.”
• “Bedankt voor je gewone positieve antwoord op een algemene afwijkende want eerder negatieve contactpoging.”
• “Zo dankbaar voor je medeleven. Geeft mij houvast en steun.”
• “Het is de eerste keer in lange tijd dat iemand me au sérieux neemt. Dankjewel daarvoor.”

De simpele vraag

Sommigen mensen zijn gewoon om afgewezen te worden. Dat kunnen we niet laten gebeuren en daarom deze oproep. Beste professoren en docenten, kunnen jullie het belang van een eerste warm contact, ook online in al jullie lessen meegeven? Elke dag? In elke vak? Kunnen jullie ervoor zorgen dat alle studenten, doordrongen van deze wetenschap, afstuderen?  Op die manier kan iedereen meewerken op een-meest-laagdrempelige-manier aan die mildere maatschappij waarin ieder van ons wil leven.

Mail me gerust mochten er nog vragen zijn. Ik beloof tijd te nemen om een warm antwoord te sturen, want dat doet wat met een mens.

Met beleefde groeten,
Leen

Als liefdevolle herinnering aan Brenda is er een online rouwregister aangemaakt www.altijdlentenadewinter.be. Iedereen kan er een bericht nalaten, een foto, een blog, een korte reactie.

Nog even praten

Lieve Brenda

Ik wil nog even tegen je praten
Het is te plots, te hard
Het verdriet is te groot
De leegte die je achter laat immens

Je hebt me geraakt
Wel honderd keer
We deelden onze psychosegevoeligheid

Je was er, en dan weer niet
We waren jaren met elkaar verbonden
In gedeelde projecten
In gemeenschappelijke verontwaardiging
In intens verdriet

We fulmineerden
Hebben bulderend gelachen
Altijd met de bedoeling om een stukje wereld te redden
Mensen te verbinden
Onrecht aan te kaak te stellen
Een stem te zijn

Want dat is wat je deed
Wie je bent
Altijd zal zijn
Je nalatenschap is groot
Ik heb zoveel aan jou te danken

Wat me nog rest
Is jou te eren
Is het verdriet voor je omgeving mee te helpen dragen
Is je werk voort te zetten

Ik zal je missen.

Leen

Mocht je na het lezen van dit verdrietig bericht nood hebben aan een gesprek of meer informatie? Je kan gratis terecht in het e-spreekuur van PsychoseNet voor vragen bij verschillende experten. Stel je vraag via deze link. Via info@psychosenet.be kom je bij de redactie van PsychoseNet België.

Volgende linken helpen je op weg als je wil praten:

• Hulp bij zelfmoordgedachten
• Tele-onthaal
• Hulplijnen

Lees het officieel overlijdensbericht

Lees meer ‘Niet weten’ is het begin van alle wijsheid  (uit het archief van www.leenverhaert.be)

Lees meer Waarom een DSM-diagnose ziek maakt (uit het archief van www.leenverhaert.be)

Vrijdag 20 september tussen 10.00 en 12.00 u gaan Babette Moonen en Kobe Ilsen opnieuw in gesprek, met elkaar, met de luisteraar en met gastsprekers in het programma ‘Zijn Er Nog Vragen?”.

Wat is een psychose precies?

Naar aanleiding van het trieste voorval in Dendermonde vraagt de luisteraar zich af Wat een psychose precies is? In de kranten lezen we het volgende:
In Dendermonde vond in september 2024 een tragisch incident plaats waarbij een 31-jarige man, die vermoedelijk in een psychose verkeerde, door de politie werd doodgeschoten. De man, die eerder bekend was bij de politie vanwege zijn psychische problemen, had zelf de hulpdiensten gebeld omdat hij vreesde een gevaar te zijn voor zichzelf of anderen. Hij werd naar het AZ Sint-Blasius-ziekenhuis gebracht, maar daar escaleerde de situatie, mogelijk doordat hij overweldigd raakte door prikkels, wat leidde tot agressief gedrag. Dit mondde uit in een fatale confrontatie met de politie​.

Het radio-fragment van Radio 1 herbeluisteren kan via volgende link:

Wat is een psychose precies?

Inez Germeys neemt het academisch luik voor haar rekening waarbij ze vanuit de wetenschap duidt hoe psychose des mensen is. Zelf praat ik vanuit mijn ervaring om uit te leggen hoe het voelt om psychotisch te zijn en verwijs ik naar mijn boek ‘Zintuig verzint‘. Een titel die in 2 woorden samenvat waar het over gaat. Ik kon mijn zintuigen niet meer vertrouwen. Een bijzondere enge ervaring die totaal ontwricht.

Online informatieplatform PsychoseNet Belgie (www.psychosenet.be)

Deze combinatie van wetenschap en ervaring is trouwens de basis voor het informatieplatform PsychoseNet België waarvan Inez en ikzelf beide bestuurder zijn. We werken samen met verschillende universiteiten om op de hoogte te blijven van innovatieve zorg en we nodigen ervaringsdeskundigen uit om stukjes verhaal te delen. We trachten iedereen te ondersteunen met onze vzw; cliënt, hulpverlener, familie, naasten, alle betrokkenen. Maar wat helpt nu om eruit te geraken? De beperkte zendtijd liet ons vandaag niet toe om dieper in te gaan op wat nu echt helpt om eruit te geraken en vooral hoe ga je om met mensen in crisis zodat incidenten zoals Dendermonde nooit meer gebeuren.

Wat helpt om eruit te geraken?

Herstellen van een psychische crisis is altijd een optelsom van verschillende factoren. Mogelijke ingrediënten zijn:

• professionele hulpverlener (met wie het klikt!)
• lotgenotencontact; er zijn allerlei initatieven, inloophuizen, herstelcafés, Uilenspiegel, …
• tijdelijk medicatie
• therapie; het is vaak een echte zoektocht om iets te vinden dat bij jouw past, PsychoseNet helpt mensen op weg
• zingeving; vrijwilligerswerk om je zelfbeeld terug op te bouwen kan via laagdrempelige initiatieven zoals de Herstelacademies
• lezen en luisteren; van elk verhaal pik je iets op dat je kan vooruithelpen
• creativiteit; herstellen doe je in je comfortzone (schrijven, tekenen, bezig zijn met muziek, tuinieren, koken…)
• voor naasten is er Similes 

Met de vzw PsychoseNet ondersteunen we bovendien kleinschalige intiatieven zoals El Camino die mensen met een psychotische crisis kunnen opvangen naast de regulieren kanalen. Ook zetten we onze schouders mee onder het project Soteriahuis dat we in Vlaanderen proberen te verwezenlijken.

Hoe gaan we om met mensen die ernstig psychotisch zijn?

Met heel veel pijn in mijn hart hoorde ook ik het bovenstaande bericht. Het is wel degelijk mogelijk om met mensen die ernstig in de war zijn verbinding te maken zodat de situatie niet escaleert. Er is altijd een zekere aanspreekbaarheid. Omdat elke mens wil gezien en gehoord worden, zeker in nood, zal er eerst verbinding moeten gemaakt worden door nabij te zijn.

• • kort meegaan in de waanzin zonder ze willen te begrijpen, getuigt van oprecht medeleven
  • als hulpverlener durven benoemen dat je de ontreddering ziet en dat het ook jouw raakt is alvast een manier om te verbinden
  • creatief zijn bij het afleiden van steeds terugkerend conflict
  • bewust zijn van de ernstige verwarring die ontwricht zorgt ervoor dat men met een mildere attitude hulp verleent; vanuit een coachende houding ipv vanuit verdediging
  • mensen met een psychosegevoeligheid zijn gewone mensen zoals jij en ik, dus handel vanuit gelijkwaardigheid
  • denk op voorhand na over hoe je jouw beste vriend zou bejegenen
  • en bovenal stel de vraag: “wat heb jij op dit moment nodig?”

Ooit is het misschien jouw beurt om in psychische nood te verkeren. Ik hoop dat hulpverleners, omstaanders en familie jou dan bejegenen vanuit verwondering, oprechte bezorgdheid en bovenal vanuit gelijkwaardigheid. Laten we met elkaar in dialoog blijven gaan over dit moeilijke thema, laten we hulpverleners uitnodigen om meer mens te durven zijn en mensen uitnodigen om mee een stuk hulpverlening te dragen.

Dank aan Kobe en Babette van Radio 1 om de beeldvorming van een psychose mee te helpen rechttrekken om zo taboe en hardnekkig stigma te verminderen.

Leen

In mei en juni 2024 kan je, bij dageraad, 32 Griekse tragedies bijwonen op verschillende openlucht plaatsen in Gent. Het All Greeks Festival is een stadsfestival vol cultureel vuurwerk. 2500 jaar na datum hebben de Griekse tragedies met hun grote emoties over oorlog en moord nog altijd veel aantrekkingskracht. Ik begrijp ondertussen waarom.

Herakles’ waanzin

Ik word uitgenodigd om deel te nemen aan een reflectie op de tragedie van Euripides, Herakles’ waanzin. We hebben het over waanzin, psychische kwetsbaarheid, burgeroorlog en we vragen ons af wat we van Herakles’ waanzin kunnen leren. Op de site van Dr. Guislain aan de watertoren staan stoelen in een halve cirkel.  Ik neem vooraan plaats tussen Laura een oorlogsjournaliste, Griet een theatermaakster en Peter, een collega ervaringsdeskundigheid. Het zonnetje komt erdoor, het publiek vindt met mondjesmaat de weg naar ons geïmproviseerd amfitheater en Zoë Ghyselinck (UGent) modereert ons in veilige banen.

Alsof we echt oude Grieken waren

We wisselen van gedachten, luisteren naar citaten, voorgelezen door Griet en komen al gauw uit bij de term waanzin. Ik leg uit hoe ik in een psychose terecht kwam. Een hoofdstuk uit mijn tienerjaren mocht niet bestaan. Deze existentiële bedreiging heeft lang gesluimerd en kwam aan de oppervlakte op latere leeftijd. Mijn psychose is me alvast iets komen vertellen; de waanzin waarin ik verkeerde kon ik linken aan grote emoties als onmacht, wanhoop en schaamte. Ik voel me verbonden met de waanzin van Herakles. Ik verwijs naar de woorden van Euripides ‘het gezin van Herakles is gegrondvest op misdaad‘. Heeft het vraagstuk ‘Mag mijn gezin bestaan?‘ Herakles ertoe aangezet zijn gezin uit te moorden? Of was het echt de schuld van de goden?

We filosoferen

Wanneer we luisteren naar de gruwel die Laura in oorlogsgebied vastlegt, proberen we te begrijpen. We zoeken naar antwoorden voor collectieve waanzin. Ik denk dat we horror, die we dagelijks via beelden onophoudelijk binnenkrijgen, slechts kunnen begrijpen als we stilstaan bij bestaansrecht. Zoals Herakles en ik bedreigd werden in een stuk van ons zijn, zo zijn er hele volkeren die na en tijdens oorlog zich afvragen of ze mogen bestaan. Collectief trauma. Zonder te oordelen, partij te trekken, probeer ik uit te leggen dat een diepgewortelde angst om te mogen bestaan volgens mij aan de basis ligt van gruwel die we op het eerste zicht niet kunnen vatten.

Cultuur en literatuur, zalf voor de ziel

We praten over herstel. Theseus, die éné vriend, blijft Herakles trouw en vangt hem op na zijn razernij. Peter legt uit hoe belangrijk het is om naast de professionele hulpverlening te kunnen terugvallen op een vriend. Vaak ook een lotgenoot, iemand die je begrijpt. Peter benadrukt bovendien het belang van eigen regie. We blijven mensen met talenten, ook tijdens periode van onrust kunnen we ons eigen herstel bevorderen. Peter met muziek, ik met woorden. We besluiten dat de geestelijke gezondheidszorg gebaat is met meer cultuur en literatuur. Cultuur en literatuur zijn immers zalf voor de ziel.

Dit is slechts een greep uit onze boeiende, warme wisselwerking. Bedankt lieve panelleden en chapeau aan de organisatoren NTGent. Doe zo voort!

De week van de poëzie in Vlaanderen en Nederland is weer van start gegaan. Het thema is dit jaar ’thuis’. Thuis kan je op allerlei manieren interpreteren. Ik ga voor een luchtige versie en draag graag mijn steentje bij vanuit een kleine anekdote uit mijn thuisomgeving. Om op te vrolijken.

Lapsus linguae

De winter blijft duren. Opnieuw stap ik op mijn fiets met mijn veel te lange sjaal die tussen de spaken kan raken. Opnieuw beland ik bij de apotheker. Deze keer voor het halen van jodiumtabletten. Je weet immers nooit wanneer het dolgedraaide brein van een onverzadigbaar ego helemaal doorslaat.

Terwijl ik sta te wachten, achter de witte lijn die in corona-tijden liet weten waar we precies mochten ademen, overhoor ik toevallig de bestelling van één van de andere klanten. Mevrouw staat een beetje gebogen, draagt een blauwe wollen jas zoals ze ze niet meer maken en bestelt per ongeluk 500 millimeter Perdolan. Ik kan nog net niet proesten. In plaats daarvan glimlach ik zo breed ik kan. Wat een heerlijke verspreking!

Mochten we de éénheidsmaten nu eens wat meer door elkaar gebruiken. Dan fiets ik naar huis met een meter jodiumtabletten, een jaar zonnecrème, 180 graden pijnstillers en 1000 watt vetcrème tegen kloven om onrechtvaardigheid toe te smeren. Ik ben benieuwd of ik een nucleaire aanval zou overleven.

DSM5, de bijbel van de psychiatrie

Om precies te zijn, DSM is de afkorting van Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Deze lijvige publicatie is een classificatiesysteem waarin internationale afspraken zijn gemaakt over welke criteria van toepassing zijn op een bepaalde psychische stoornis op basis van wetenschappelijke inzichten. De DSM werd meermaals gereviseerd.

Tijd om DSM-diagnosestelling opnieuw in vraag te stellen

Psychiaters Marc Calmeyn (Brugge) en Patrick Landman (Parijs) brengen 15 en 16 december 2023 in een Internationaal Colloquium: DSM5: ten years later! And not? stemmen bij elkaar om de barrières tussen verschillende benaderingen van psychische stoornissen te doorbreken. Samen praten, elkaar ontmoeten in een omgeving waar de ethiek van de discussie behouden blijft, is het opzet. Ik ben van de partij en breng een stukje verhaal dat vertelt hoe het label ‘bipolaire stoornis’ met bijhorende, levenslange medicatie, me onderuit haalt. De titel van mijn bijdrage luidt:

‘Why a DSM-diagnosis is sickening?’

Ik vind het een hele eer om dit tweedaags congres te mogen afsluiten met mijn voordracht en hoop dat ik alvast volgende zaken heb kunnen onderlijnen:

• De manier waarop ik een diagnose kreeg was fatalistisch. Levenslang, onveranderlijk en star werd er mij een ‘bipolaire stoornis‘ opgedrongen vanuit een ongelijkwaardige houding. Geen ruimte voor nuancering, onderhandeling of meedenken en dus geen perspectief, noch hoop.
• Een diagnose genuanceerd brengen, maakt een wereld van verschil. Woorden toevoegen zoals ‘op dit moment in uw leven‘, ‘nu‘, ’tijdelijk‘ of ‘in deze levensfase‘, geeft vleugels.
• Terminologie! Elke ‘stoornis‘ sluit mensen uit. Erbij horen is een basisbehoefte, die basisbehoefte wordt neergehaald door het vocabularium waarmee de psychische aandoeningen worden gespecifieerd. Een algemenere term zoals ‘psychische kwetsbaarheid‘ zorgt voor inclusie.
• Een DSM-diagnose leidt zelden tot een heldere behandeling. Bovendien resulteert een zelfde diagnose bij verschillende psychiaters tot uiteenlopende behandelplannen. Alsof ze het zelf niet weten.

Het zal jouw leven maar zijn, waarover ze weifelen!

Dus, met een ongenuanceerde diagnose sluiten de hulpverleners patiënten uit. Om daarna een behandeling op te starten die tot reïntegratie leidt? Te gek voor woorden, toch? Laat ik zelf nuanceren. Ik heb inderdaad ‘tijdelijk’ symptomen vertoont van een ‘bipolaire stoornis’ zoals die vermeld staat in de DSM. En natuurlijk begrijp ik het uitgangspunt om te diagnostiseren. Een diagnose in de reguliere gezondheidszorg biedt meestal soelaas. Echter, binnen de geestelijke gezondheidszorg werkt een diagnose te vaak contraproductief. De DSM blijft een categorisering die met de beste bedoelingen, door breed gedragen onderzoek is opgebouwd, om gemeenschappelijk taal te vinden, maar die eigenlijk een grote vorm van subjectiviteit vertoont. Een wankele fundering die niet leidt tot een afgebakend behandelprogramma met labels die wel stigmatiseren.

Hoed af voor hulpverleners die focussen op de mens en zijn verhaal

Gelukkig heb ik mijn diagnose in vraag durven stellen, gelukkig had ik een sociaal vangnet dat me ondersteunde bij de zoektocht naar een psychiater die me gelijkwaardig behandelde. Een psychiater die de DSM diagnose als leidraad nam, niet als de enige werkelijkheid. Een psychiater die samen met mij durfde twijfelen, die bang was om mijn medicatie af te bouwen naar nul en toch deze stap heeft durven zetten. Ik neem daarom mijn hoed af voor de vele hulpverleners die ondertussen mee zijn. Die ondanks hun vooropleiding focussen op de mens en zijn verhaal in plaats van op de stoornis. Die begrijpen dat we met z’n allen voor een mind-shift staan binnen de geestelijke gezondheidszorg.

Ik sluit mijn bijdrage af met het gedicht, ‘Ontcijferd’. Woorden die ik jaren nà mijn psychose schreef om mijn herstel te vieren!

Psychose,

ik laat je los

ben in evenwicht

de anderen zijn mee

ik heb je niet meer nodig

’t vermogen om te verbinden

is hersteld

verbinden met mezelf, met elkeen,

niet meer met jou

Als stemmen naar elkaar luisteren

Na mijn uiteenzetting is er even tijd voor reflectie. De vragen die me worden voorgelegd zijn pittig. Ik geef mijn eerlijke kijk op kwesties rond euthanasie en herval en er wordt geluisterd. Het blijft bijzonder hoe mooi ‘samenpraten over’ kan zijn als de stemmen naar elkaar luisteren. Naar elkaar luisteren, is het begin van wederzijds begrip, de bron van voortschrijdend inzicht en gaat altijd vooraf aan verandering.

Ik heb zaterdag mijn engels vakjargon bijgespijkerd en gedeeld. Ik hoop vooral dat de inhoud van mijn woorden zijn blijven hangen. Proficiat aan de organisatoren voor de organisatie van dit Colloquium!

In 2019 formuleerde de Hoge Gezondheidsraad het advies om omzichtiger om te springen met diagnoses en ze als minder bepalend te beschouwen. Lees hier hun aanbevelingen!

Moest ik echt zo oud worden om te begrijpen dat het énige dat er toe doet is wat je aan een ander geeft?

Moest ik echt ernstig ziek worden om gezondheid als het hoogste goed te zien?

Moest ik gestigmatiseerd worden om te snappen dat inclusie een geboorterecht is?

Moest ik een periode van kwetsbaarheid doormaken, om ten gronde te verstaan wat ‘kwetsbaarheid’ precies betekent?

Moest ik reizen, om te ontdekken wat ik thuis heb?

Moest ik opnieuw oorlogsbeelden zien om mijn eigen besognes in perspectief te zetten?

Waarom kunnen we niet van jongs af aan geleerd krijgen dat vriendelijkheid in al zijn vormen het énige is dat echt rendeert?

Moest ik missen, om te omarmen wat er is?

Blijkbaar wel!